İçeriğe geç
Ana SayfaÇalışma Alanlarıİş Kazası Tazminatı
İŞ HUKUKU

İş Kazası Tazminatı

İş kazası sonrası SGK bildirimi, kusur incelemesi, maluliyet ve maddi-manevi zararların değerlendirilmesi.

Hukuki bilgilendirme Çalışma alanı
Hukuk kaynakları ve çalışma masası
ÇALIŞMA ALANI · İş HukukuYayımlanma: 12.10.2026
KONUYA GENEL BAKIŞ

İş kazası sonrası SGK bildirimi, kusur incelemesi, maluliyet ve maddi-manevi zararların değerlendirilmesi.

İş kazasından sonra sağlık ve güvenlik önlemlerinin yanı sıra olayın belgelenmesi, sosyal güvenlik bildirimleri ve olası hukuki sorumluluk bakımından birbirinden farklı süreçler gündeme gelir. Tazminat yönünden kazanın oluş şekli, zarar, kusur ve illiyet bağı gibi unsurlar dosya özelinde incelenir.

Hangi olaylar iş kazası sayılabilir?

5510 sayılı Kanun, iş kazasını yalnızca iş yerinde meydana gelen yaralanmalarla sınırlamaz. İşin yürütümü, görevle başka yere gönderilme ve kanunda belirtilen diğer durumlar da kapsama girebilir.

Bir olayın sosyal güvenlik hukuku açısından iş kazası kabul edilmesi ile işverenin tazminat sorumluluğu aynı hukuki değerlendirme değildir. Bildirim veya iş kazası kaydı bulunması tek başına tazminat miktarını belirlemez.

Çalışanın işyeri içinde bulunduğu süre, görevlendirilme biçimi veya işverenin sağladığı araçla ulaşım gibi hallerin farklı hukuki sonuçları olabilir. Bu nedenle kaza yerinin adresi kadar olayın iş ilişkisiyle bağlantısı da araştırılmalıdır. Çalışma düzeninin yazılı belgelerle uyuşmaması ek inceleme gerektirebilir.

Kaza sonrası ilk aşama: sağlık ve kayıt

Öncelik tıbbi yardım alınması, gerekli acil müdahalenin yapılması ve sağlık kayıtlarının korunmasıdır. Muayene, rapor ve tedavi belgelerinde olayla bağlantılı bilgilerin doğru ve zamanında yer alması daha sonraki değerlendirmeler için önemlidir.

Olay yerinin güvenliği sağlanırken kaza tutanağı, görgü tanıkları, varsa iş güvenliği kayıtları ve kamera görüntüleri gibi kanuni yollarla elde edilebilecek materyallerin kaybolmaması için dikkatli davranılmalıdır.

Olay sonrası sağlık raporları farklı doktorların değerlendirmelerini içerebilir. Tanının kesinleşmesi, geçici rahatsızlıkların kalıcı etkilerden ayrılması ve tedavi sürecinin izlenmesi, olası zarar hesabının doğru kurulmasına yardımcı olur. Başvurular sırasında rapor tarihleri birbirine karıştırılmamalıdır.

İş kazası bildirimi kim tarafından yapılır?

SGK açıklamalarına göre 4/a kapsamındaki sigortalıların iş kazasında işverenin kolluğa derhal ve Kuruma genel olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim yükümlülüğü bulunmaktadır. Bazı özel durumlarda öğrenme tarihi önem kazanabilir.

Bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi sosyal güvenlik sonuçları doğurabilir. Çalışanın da olayın kayıt altına alındığını ve ilgili belgelerin doğru düzenlendiğini kontrol etmesi yararlıdır.

SGK bildiriminde yalnızca formun gönderilmiş olması değil, olayın anlatımının ve sigortalı bilgilerinin doğru yazılması önemlidir. Eksiklikler veya çelişkiler fark edildiğinde bunların nasıl düzeltilmesi gerektiği usulüne göre değerlendirilmelidir. Bildirimin yapılmış olması özel hukuk sorumluluğunun kendiliğinden kesinleştiği anlamına gelmez.

Kusur ve iş sağlığı güvenliği incelemesi

İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, çalışan davranışı, koruyucu ekipman, eğitim, risk değerlendirmesi ve denetim kayıtları kusur tartışmasında önem taşıyabilir. Kusur genellikle uzman incelemesi ve dosyadaki deliller ışığında değerlendirilir.

Her iş kazasında işverenin otomatik olarak bütünüyle sorumlu olduğu veya çalışanın her davranışının tazminatı kaldırdığı söylenemez. Olayın meydana geliş biçimi, kusur dağılımı ve uygun illiyet bağı ayrı başlıklardır.

Kusur incelemesinde çalışan, işveren ve üçüncü kişilerin davranışlarının birbirinden ayrılması gerekebilir. Olayın teknik sebebi açık biçimde anlaşılmadan sırf kaza gerçekleştiği için belirli bir kusur oranı varsaymak hatalıdır. Bakım, denetim ve eğitim kayıtlarının bulunup bulunmaması bu tartışmada önem kazanabilir.

Hukuki kaynaklar, adalet simgesi ve çalışma masası
Hukuki uyuşmazlıklarda somut dosya belgeleri ve yürürlükteki mevzuat birlikte değerlendirilir.

Maluliyet ve çalışma gücü kaybı

Kazadan sonra kalıcı etkiler ortaya çıkmışsa sağlık kurulu raporları ve ilgili değerlendirmeler gündeme gelebilir. Tedavi sürecinin tamamlanması, geçici iş göremezlik ve sürekli etkilerin ayrılması önemlidir.

Farklı kurumlarca düzenlenen raporların amaçları ve hukuki sonuçları aynı olmayabilir. Tazminat hesabı yapılırken zarar görenin yaşı, geliri, iş göremezlik durumu ve diğer etkenler dosya özelinde ele alınır.

Sağlık kurulu raporlarında kullanılan ölçütler aynı kavramlara işaret etmeyebilir. Bu nedenle SGK işlemlerinde kullanılan oran ile özel hukuk tazminatı hesabındaki değerlendirmelerin birebir örtüşeceği varsayılmamalıdır. Güncel sağlık durumu ve raporların hangi amaçla düzenlendiği hukukî incelemenin parçasıdır.

Maddi ve manevi tazminat kapsamı

Maddi tazminat değerlendirmesinde kazanç kaybı, çalışma gücünde azalma, destek kaybı ve diğer zarar kalemleri somut olayın özelliklerine göre gündeme gelebilir. Manevi tazminatta ise hukuki koşullar ve olayın etkileri ayrıca değerlendirilir.

İnternette yer alan otomatik hesaplama örnekleri kesin tazminat tutarı sayılmamalıdır. Hesap, raporlar, kusur incelemesi, sosyal güvenlik ödemeleri ve gerektiğinde aktüeryal değerlendirmelerle bağlantılıdır.

Zarar kalemleri değerlendirilirken gerçekleşmiş giderler ve geleceğe yönelik iddialar ayrı açıklanmalıdır. Talep edilen her masrafın olayla ilişkisi ve hukuki dayanacağı incelenebilir. Başka bir kaynaktan yapılan ödemenin nasıl dikkate alınacağı da hesaplama aşamasında özel önem taşır.

Ölümlü iş kazalarında hak sahiplerinin durumu

Ölüm halinde destekten yoksun kalma ve manevi tazminat gibi talepler bakımından kimlerin hangi koşullarda hak sahibi olabileceği incelenir. Yakınlık ilişkisi kadar fiilî destek durumu ve diğer koşullar da önemlidir.

SGK tarafından sağlanan haklar ile özel hukuk tazminatı aynı şey değildir. Hak sahipliği ve ödeme kalemlerinde mükerrerlik veya mahsup tartışmaları bulunduğundan dosyanın birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Ölümle sonuçlanan kazalarda yalnızca mirasçı olma sıfatı tüm tazminat taleplerini aynı şekilde belirlemez. Destek ilişkisinin varlığı, yakınların koşulları ve tazminatın türü ayrı değerlendirmeleri gerektirir. Belgelerin toplanması sırasında kayıp yaşayan ailenin mahremiyeti de gözetilmelidir.

Arabuluculuk ve dava yolu

İş uyuşmazlıklarında bazı alacak ve tazminat davaları için dava şartı arabuluculuk vardır. Bununla birlikte iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları bakımından özel istisnalar bulunduğundan bütün uyuşmazlıklar için aynı aşamalar geçerli değildir.

Görevli mahkeme, taraflar ve talep türü doğru belirlenmeden işlem yapılmamalıdır. Rücu ilişkileri veya sigorta uyuşmazlıkları gibi farklı hukuki ilişkiler dosyaya ek meseleler getirebilir.

İş kazasının bir ceza soruşturmasına konu olması, tazminat davasının usulünü veya sonucunu otomatik olarak belirlemez. Ceza dosyasındaki maddi bulgular bazı yönlerden önem taşıyabilir; ancak özel hukuk değerlendirmesi kendi koşullarında yapılır. Başvuruların sürelerini birbirinden ayrı takip etmek gerekir.

İspat bakımından yararlı olabilecek belgeler

Kaza tutanağı, SGK kayıtları, sağlık raporları, iş sözleşmesi ve ücret bordroları, eğitim ve koruyucu donanım kayıtları, varsa tanık bilgileri ile resmi inceleme tutanakları örnek belgelerdir.

Belge listesi her dosyada aynı değildir. Hukuka uygun şekilde temin edilen kayıtların tarih sırasıyla düzenlenmesi, olayın nasıl geliştiğinin anlaşılmasını kolaylaştırır.

  • Sağlık kuruluşu kayıtları ve tedavi raporları
  • SGK iş kazası bildirimi, iş göremezlik evrakı
  • İş yeri kayıtları, tanık bilgileri ve varsa tutanaklar
  • Ücret ve gelir belgeleri ile gerçekleşen masraflar

Kazanın nerede ve hangi görev sırasında olduğu

Bir olayın iş kazası olarak değerlendirilmesinde olayın iş yerinde meydana gelmesi tek olasılık değildir. İşverenin görevlendirmesi, işin yürütülmesi ve kanundaki diğer haller önem taşıyabilir.

Örneğin iş için başka yere gönderilen çalışan açısından görevlendirme belgeleri, ulaşım kayıtları ve görev talimatları değerlendirmeye yardımcı olabilir. Olayın özelliği belirlenmeden kategorik biçimde “iş kazası değildir” denilmemelidir.

İş güvenliği eğitimleri ve koruyucu donanım

İş güvenliği eğitimlerinin verilip verilmediği, risk değerlendirmelerinin niteliği, makine bakımı ve koruyucu ekipmanların uygunluğu kusur tartışmasında önem taşıyabilir. Ancak tek bir eğitim imzası veya donanım teslim belgesi her olayda sorumluluğu bütünüyle belirlemez.

İşin tehlike sınıfı, fiilî çalışma düzeni ve olayın oluş biçimi birlikte incelenmelidir. Teknik değerlendirme gerektiğinde uzman incelemesi dosyanın anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Sağlık raporlarının kapsamı ve itirazlar

Tedavi süresince düzenlenen raporların iş göremezliğe, fonksiyon kaybına veya geçici dinlenmeye ilişkin farklı amaçları olabilir. Aynı olaya dair raporlar arasında değerlendirme farkı bulunması, hukuki tartışma gerektirebilir.

Raporun hangi kurul tarafından, hangi amaçla ve ne zaman verildiği göz önünde bulundurulmalıdır. Yeni tıbbi bulguların ortaya çıkması halinde raporların birlikte incelenmesi gerekir.

İşçinin ücretinin ve gelir kaybının incelenmesi

Tazminat değerlendirmesinde kazanç durumu ve iş göremezlik etkileri söz konusu olabilir. Ücret bordroları, düzenli ödemeler ve işin fiilî niteliği, gelir kaybı tartışmasını etkileyen kaynaklar arasındadır.

Hesaplama yapılırken sosyal güvenlik ödemelerinin ve diğer unsurların hangi şekilde dikkate alınacağı dosyanın koşullarına bağlıdır. Basit bir maaş çarpımıyla kesin zarar hesabı yapılması yanıltıcıdır.

Üçüncü kişinin sorumluluğu ihtimali

Bazı kazalarda işveren dışında taşeron, alt işveren, ekipman sağlayıcısı veya üçüncü kişilerin eylemleri tartışma konusu olabilir. Tarafların hukukî sıfatları ve aralarındaki sözleşme ilişkileri önemlidir.

Bütün taleplerin tek kişiye yöneltilmesi veya tüm tarafların aynı nedenle sorumlu tutulması her durumda doğru değildir. Olayın oluşuna katkıda bulunan etkenlerin teknik ve hukuki incelemesi yapılmalıdır.

İş kazasında zamanaşımı ve ayrı başvurular

SGK işlemleri, özel hukuk tazminatı, işçi alacakları ve olası ceza soruşturması farklı zaman çizelgelerine tabi olabilir. Bir kuruma yapılan başvuru diğer bütün süreleri otomatik olarak durdurmayabilir.

Bu nedenle olayın tarihi, sağlık durumunun seyri ve yapılmış başvuruların kronolojisi oluşturulmalıdır. Her hak türü için uygulanacak süre bağımsız olarak kontrol edilmelidir.

Kalıcı yaralanmanın günlük hayata etkileri

Yaralanmanın yalnızca çalışma performansını değil günlük yaşamı, bakım gereksinimini ve ilerideki tıbbi ihtiyacı etkilediği ileri sürülebilir. Böyle bir iddianın somut belge ve değerlendirmelerle desteklenmesi gerekir.

Kalıcı etkilerin kapsamı tıbbi uzmanlık gerektirebilir. Kişinin yaşantısına ilişkin anlatımlar ile sağlık raporlarının birbiriyle tutarlı olması dosyanın anlaşılmasına katkı sağlar.

Tazminat talebinde bütün dosyanın birlikte incelenmesi

Kazanın etkileri, sigortalılık statüsü, sorumluluk ilişkisi, tıbbi bulgular ve taleplerin kapsamı birlikte ele alınmalıdır. Bir dosyadaki sonuç, benzer görünen başka bir kazaya doğrudan uygulanamaz.

Bu sayfada iş kazası sonrası izlenebilecek hukuki başlıklar açıklanmıştır; kesin miktar, süre veya başarı sonucu verilmemektedir.

Mevzuat ve başvuru kaynakları

Aşağıdaki kaynaklar genel bilgilendirme içindir. Güncel mevzuat ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

İş kazasını işveren bildirmediyse haklar ortadan kalkar mı?

Bildirim yapılmaması hakların tamamını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; SGK incelemesi ve yargısal yollar olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır?

Kusur, zarar, gelir, iş göremezlik, yaş ve ilgili ödemeler gibi çok sayıda unsur birlikte incelenir; sabit bir tabloya indirgenemez.

İş kazası için arabuluculuk zorunlu mu?

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları, İş Mahkemeleri Kanunu kapsamındaki genel dava şartı arabuluculuk kuralının istisnaları arasındadır. Diğer talepler ayrıca değerlendirilir.

SGK bildirimi kaç iş günüdür?

4/a kapsamında işverenin Kuruma bildirimi için genel kural üç iş günüdür; bazı koşullarda süre başlangıcı değişebilir.

Hukuki bilgilendirme notu

Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Kanunlar, içtihat ve usul koşulları zamanla değişebilir. Hukuki sonuçlar somut olayın özelliklerine göre farklılaşır.

İLETİŞİM BİLGİLERİ

Hukuki konulara ilişkin
görüşme ve iletişim.

Her durum kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilir.